ASIAD 2026 khép lại, bóng chuyền nam Trung Quốc nộp một bài làm khiến người ta thất vọng tột độ. Thua liên tiếp hai trận then chốt: trước hết thua đội hai Nhật Bản, rồi trận tranh đồng bị Pakistan quét sạch, cuối cùng chỉ đứng thứ tư ASIAD, lỡ bục nhận giải, trở thành nỗi tiếc lớn nhất của làng bóng chuyền năm nay.
Đối chiếu càng chói mắt hơn: chúng ta xếp hạng 34 thế giới lại thua hoàn toàn đội Pakistan xếp hạng 39. Đối thủ sau 64 năm trở lại top 3 ASIAD, còn đội bóng chuyền nam Trung Quốc từng là cường đội châu Á lại từng bước tụt hạng, khoảng cách ngày càng giãn.
Nhìn cả năm 2026, bóng chuyền nam Trung Quốc đầu voi đuôi chuột, liên tục đi xuống. Ở VNL thắng 1 thua 11, xếp chót bảng, chỉ nhờ suất chủ nhà mới vào vòng chung kết. Giải vô địch châu Á dừng ở vòng 8 đội, trực tiếp mất suất World Cup 2027. Tưởng ASIAD có thể chạm đáy rồi bật lại, kết quả liên tiếp bất ngờ thua, dập tắt hoàn toàn mọi hy vọng của mùa này.
Nhiều người hâm mộ thương cầu thủ. Nhìn là thấy mọi người đã cạn thể lực, đầy chấn thương, vẫn cố đến phút cuối. Nhưng riêng ý chí chiến đấu đã không che nổi những vấn đề ăn sâu của đội.
Người viết cho rằng cảnh khó của bóng chuyền nam hôm nay căn bản không nằm ở thái độ cầu thủ, mà ở lỗ hổng của hệ thống.
Trước hết là tập luyện cực kỳ thiếu khoa học, tình trạng chấn thương hỗn loạn và nghiêm trọng. Điều khó hiểu nhất là lịch giải bóng chuyền nam ngắn, cường độ đối kháng không cao, tải thi đấu của cầu thủ không lớn, vậy mà quanh năm chấn thương trên diện rộng. Hơn nữa trong đội phổ biến tình trạng chấn thương chưa lành hẳn đã vội trở lại, cố ra sân dẫn đến tổn thương lần hai, vòng luẩn quẩn xuyên suốt cả mùa. So với thế hệ cầu thủ cũ, tập luyện chắc, thể lực khoa học, chấn thương kiểm soát được, nền tảng cơ bản càng không có gì để chê, khoảng cách với mô hình tập luyện hôm nay nhìn một cái là rõ.
Tiếp theo, giải trong nước hoàn toàn không đóng vai trò rèn quân. Vấn đề lớn nhất của bóng chuyền nam hiện nay là cầu thủ trẻ không dựa vào giải quốc nội để tiến bộ, tất cả đều chờ vào đội tuyển để nâng tầm. Nhưng thời gian tập trung đội tuyển có hạn, số trận đấu lớn khan hiếm, cầu thủ thiếu quá trình mài giũa thực chiến cường độ cao trong thời gian dài. Chuyền một, phối hợp những đường bóng nhỏ, tâm lý ở quả bóng quyết định đều yếu. Hễ đến cảnh áp lực cao của giải liên lục địa, lỗi sơ đẳng liên tục, tinh thần sụp đổ, thua đội mạnh rồi bất ngờ thua cả đội yếu, từ lâu đã thành chuyện thường.
Đáng nói là hoàn cảnh bóng chuyền nam hôm nay rất khó xử: khoảng cách của chúng ta với các đội đỉnh châu Á ngày càng lớn, còn các đội Đông Nam Á và Nam Á vốn đi sau thì trỗi dậy rất nhanh và đã vượt lên.
Cầu thủ đã dốc hết toàn bộ sức lực, không nên để cầu thủ gánh trách nhiệm thay nữa. Thứ thực sự cần mổ xẻ và chỉnh đốn tận gốc là hệ thống tập luyện lạc hậu, mô hình thể lực và hồi phục thiếu khoa học, cùng giải quốc nội chẳng có giá trị rèn luyện. Nếu vấn đề ở tầng đáy không được giải quyết, đà đi xuống của bóng chuyền nam trong tương lai chỉ tiếp tục nặng thêm.
